Fiyat Farkı Faturası: Nedir, Ne Zaman Kesilir, KDV Oranı Nasıl Belirlenir?

Faturayı kestiniz, ama sonradan kur değişti, iskonto hak edildi ya da birim fiyat yanlış yazıldı. Ne yapacaksınız? Faturayı iptal etmek çoğu zaman gerekmez, çünkü aradaki farkı belgelemek için fiyat farkı faturası kesilir. Bu yazıda fiyat farkı faturasının ne olduğunu, nasıl kesildiğini, KDV'nin nasıl hesaplandığını ve muhasebe kaydını örnekle anlatıyoruz.

🚀 Hızlı Bakış

• Fiyat farkı faturası, önceden kesilmiş faturayla nihai bedel arasındaki farkı belgeler.

• KDV, faturanın tamamı üzerinden değil, yalnızca fark tutarı (matrah farkı) üzerinden hesaplanır.

• KDV oranı, asıl faturadaki oranla aynı olmalıdır.

• Asıl işlem KDV'den istisnaysa fark faturasında da KDV hesaplanmaz.

• Fatura, farkın ortaya çıktığı dönemde düzenlenmeli ve KDV o dönemin beyannamesinde gösterilmelidir.

Fiyat Farkı Faturası Nedir?

Fiyat farkı faturası, bağımsız bir satış belgesi değildir. Daha önce gerçekleşmiş bir mal teslimi veya hizmet ifasının tamamlayıcısıdır. İlk faturadaki tutar sonradan değiştiğinde, aradaki farkı kayıt altına almak için düzenlenir.

Hangi Durumlarda Kesilir?

• Anlaşılan döviz kuru ile ödeme tarihindeki kur arasında fark oluştuğunda

• Sene sonu ciro primleri veya geriye dönük iskontolar hak edildiğinde

• Asıl faturada birim fiyat yanlışlıkla eksik ya da fazla yazıldığında

• Maliyet artışı veya sözleşme güncellemesi nedeniyle ek bedel doğduğunda

Faturayı Kim Keser?

Faturayı, fiyat farkından lehine sonuç doğan taraf düzenler. Ek bedele hak kazanan satıcı fark faturasını keser. Fark alıcı lehine bir iskonto ya da iade niteliğindeyse faturayı alıcı düzenler. Nihai tüketiciyle yaşanan farklarda uygulama değişebildiği için bu durumda mali müşavirinize danışın.

Nasıl Kesilir?

1. Farkın nedenini belirleyin. Kur, iskonto, hatalı fiyat ya da sözleşme değişikliği olabilir.

2. Fark tutarını hesaplayın. Yeni tutardan ilk faturadaki tutarı çıkarın.

3. KDV'yi hesaplayın. Oran, asıl faturadaki orandır ve matrah yalnızca fark tutarıdır.

4. Faturayı ilk faturaya bağlayın. Fatura açıklamasına "fiyat farkı" ifadesini, ilk faturanın tarih ve numarasını yazın.

5. Faturayı düzenleyin ve gönderin. e-Fatura ve e-Arşiv kullanıyorsanız aynı adımlar elektronik ortamda uygulanır.

Fiyat Farkı Faturasında KDV Nasıl Hesaplanır?

KDV, ilk fatura tutarı ya da yeni toplam tutar üzerinden değil, iki tutar arasındaki fark üzerinden hesaplanır. Oran, ilk faturadaki oranla birebir aynı olmalıdır.

Örnek: İlk faturada 100.000 TL + %20 KDV kesildi. Sonradan sözleşme güncellemesiyle bedel 110.000 TL oldu.

1. Adım: Fark tutarı (matrah): 110.000 − 100.000 = 10.000 TL

2. Adım: KDV (%20): 10.000 × 0,20 = 2.000 TL

3. Adım: Fark faturasının toplamı: 10.000 + 2.000 = 12.000 TL

Yani karşı tarafa 12.000 TL'lik bir fiyat farkı faturası kesersiniz. İlk faturayı iptal etmeniz ya da yeniden düzenlemeniz gerekmez.

💡 Üstad Hatırlatma: Asıl işlem tevkifata tabiyse fark faturasında da aynı tevkifat oranı gösterilir. Asıl işlem KDV'den istisnaysa fark faturasında da KDV hesaplanmaz.

Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?

1. Ek Bedel / Fiyat Artışı Durumu (Satıcının Fatura Kestiği Senaryo)

Yukarıdaki örneği baz alalım (10.000 TL + %20 KDV):

Satıcı Tarafında:

• 120 Alıcılar: 12.000 TL (Borç)

• 600 Yurt İçi Satışlar (Fiyat Farkı): 10.000 TL (Alacak)

• 391 Hesaplanan KDV: 2.000 TL (Alacak)

Alıcı Tarafında (Mal stokta duruyorsa):

• 153 Ticari Mallar: 10.000 TL (Borç)

• 191 İndirilecek KDV: 2.000 TL (Borç)

• 320 Satıcılar: 12.000 TL (Alacak)

Alıcı Tarafında (Mal daha önce satıldıysa):

• 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (veya ilgili gider hesabı): 10.000 TL (Borç)

• 191 İndirilecek KDV: 2.000 TL (Borç)

• 320 Satıcılar: 12.000 TL (Alacak)

2. Fiyat İndirimi / İskonto Durumu (Alıcının Fatura Kestiği Senaryo)

Fiyatın düşmesi veya iskonto kazanılması nedeniyle alıcının satıcıya 10.000 TL + %20 KDV fiyat farkı faturası kesmesi durumunda:

Alıcı Tarafında (Faturayı Kesen):

• 320 Satıcılar: 12.000 TL (Borç)

• 602 Diğer Olağan Dışı Gelirler (veya 153 / 621 Alacak): 10.000 TL (Alacak)

• 391 Hesaplanan KDV: 2.000 TL (Alacak)

Satıcı Tarafında (Faturayı Alan):

• 611 Satış İskontoları: 10.000 TL (Borç)

• 191 İndirilecek KDV: 2.000 TL (Borç)

• 120 Alıcılar: 12.000 TL (Alacak)

Hesap kodları işletmenizin hesap planına ve detaylarına göre değişiklik gösterebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• KDV'yi toplam tutar üzerinden hesaplamak. Matrah yalnızca fark tutarıdır.

• Farklı bir KDV oranı uygulamak. Oran, asıl faturayla aynı olmalıdır.

• İstisna ya da tevkifatı unutmak. Asıl işlemin KDV durumu fark faturasına da yansır.

• Faturayı geç düzenlemek. Farkın ortaya çıktığı dönemde kesilmeli ve KDV o dönemde beyan edilmelidir.

• İlk faturaya atıf yapmamak. Açıklamaya ilk faturanın tarih ve numarası yazılmazsa denetimde eşleştirme zorlaşır.

• Fiyat farkı faturasını iade faturasıyla karıştırmak. Fiyat farkında mal ya da hizmet el değiştirmiş ve yalnızca bedel değişmiştir; iade faturasında ise mal geri döner.

Sonuç

• Fiyat farkının nedenini belgeleyin (sözleşme, kur bilgisi, iskonto yazışması).

• Fark faturasını, farkın doğduğu dönemde düzenleyin.

• KDV oranını asıl faturadan kontrol edin, matrahı yalnızca fark tutarı olarak alın.

• Faturaya ilk faturanın bilgilerini ekleyin.

• Şüpheli durumlarda uygulamayı mali müşavirinizle teyit edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Fiyat farkı faturasına KDV eklenir mi?
Evet. Asıl işlem KDV'ye tabiyse fark faturasında da KDV hesaplanır. İstisna varsa KDV hesaplanmaz.

KDV oranı kaç olmalı?
İlk faturadaki oranla aynı olmalıdır. Farklı bir oran uygulanamaz.

Fiyat farkı faturasını kim keser?
Farktan lehine sonuç doğan taraf keser. Ek bedel hak eden satıcı ya da indirim hak eden alıcı olabilir.

İlk faturayı iptal etmem gerekir mi?
Genellikle hayır. Fark faturası, ilk faturayı değiştirmeden aradaki farkı belgeler.

Fiyat farkı faturası ile iade faturası aynı şey mi?
Hayır. Fiyat farkında mal ya da hizmet el değiştirmiş, yalnızca bedel değişmiştir. İade faturasında mal geri döner.